عید پاک، روز رستاخیز عیسی مسیح از مردگان و یکی از مهمترین اعیاد مسیحیان است و همه ساله در اواخر ماه مارس یا اوایل آوریل جشن گرفته میشود.
مسیحیان نخستین، که در جامعهای یهودی بودند، جشن رستاخیز مسیح را همزمان با مراسم عید فصح برپا میکردند.
روز یکشنبه برای اولین بار از سوی شورای نیقیه در سال ۳۲۵ میلادی رسمن بهعنوان روز قیام مسیح معرفی شد و بدین ترتیب مسیحیان روز یکشنبه را جایگزین روز شنبه (شبات) کردند. طبق شریعت یهود شنبه (شبات) روز استراحت مذهبی یهودیان بود. بدینگونه
عید قیام مسیح
از
روز فصح جدا شد.
بدین ترتیب اولین یکشنبه که بین سوم فروردین تا آخر فروردین (۲۲ مارس تا ۲۵ آوریل) قرار گیرد عید پاک است؛ از اینرو زمان عید پاک ثابت نیست.
عنوان "پاک" ربطی به "پاکی" و "تمییزی" ندارد، بلکه ترجمه فرانسوی عید قیام است. واژه فرانسوی "پاک" نیز خود از واژه لاتین "پاسخا" (Paskha) مشتق شده است که ریشهاش همان واژه عبری "پسَح" که مهمترین عید یهودیان است می باشد. مصلوب شدن عیسی مسیح در هفتهای اتفاق افتاد که یهودیان بره پسح یا فصح را به یادبود خروج قوم یهود از اسارت مصر قربانی میکردند. درست همانطور که در شب واقعه ی پسح خون بره که بر سر در منازل قوم خدا پاشیده شده بود سبب رهایی آنان گردید. در واقع صلیب و قیام مسیح نیز خون بره خدا سبب رهایی و رستگاری قوم جدید خدا شد.
عید پاک یا قیام از دیرباز روزی "سفید" دانسته میشد زیرا مسیحیانی که در این روز برای اولین بار تعمید میگرفتند، به مناسبت جشن قیام مسیح جامههایی سفید میپوشیدند.
گرچه آداب و مراسم مذهبی این مراسم هر سال کمرنگ تر می شود، اما مسیحیان این مراسم را همراه با آیین و مناسک خاصی برگزار می کردند. یکی از این مراسم که هنوز هم میان بسیاری از مسیحیان رعایت می شود، روزه داری است که البته در میان باورهای مختلف مسیحی از روزه داری تا پرهیز از پرخوری یا پرهیز از خوردن گوشت تغییر می کند. این روزها همچنین روزهای مقدسی برای توبه از گناهان نیز به شمار می رود. اما متاسفانه آنچه امروزه در بیشتر کشورهای غربی و مسیحی از عید پاک به جا مانده خانه تکانی، آشپزی و تدارک برای میهمانی عید پاک است. رنگ کردن تخم مرغ ها نیز یکی دیگر از این آیین ها می باشد.
"جمعه طولانی" روزی است که مسیح به صلیب کشیده شد و این روز در اکثر کشورهاى مسیحى تعطیل عمومى است.
روز شنبه بعد از جمعه به "شنبه قبل از عید پاک" معروف است و معمولن ایمانداران به عبادت و خویشتنداری برگزار میکنند.
روز یکشنبه که همان روز قیام مسیح است در همه خانهها جشن برگزار میشود که با شادمانی و بزم همراه است.
در قدیم، عید پاک به عنوان مناسب ترین زمان برای تعمید محسوب می شد که اکنون این سنت تنها در کلیسای کاتولیک رم صورت می گیرد.
عید پاک مهمترین و بنیادی ترین عید ارتدکس شرقی محسوب می شود و دیگر مراسم دینی چون کریسمس در تقویم ارتدکس شرقی از درجه دوم اهمیت برخوردار است. این امر بیشتر در فرهنگ کشورهایی به چشم می خورد که به صورت سنتی اکثریت جمعیت آنها را ارتدکس ها تشکیل داده اند. برخی از تحلیلگران مسیحیت سنت های کلیساهای شرقی را اصلی و غنی توصیف می کنند و از سوی دیگر سنت هایی را که زمان عید کریسمس اجرا می شود را اصولن منسوب به کشورهای غربی می دانند. البته این امر بدان معنا نیست که کریسمس و دیگرمراسم عبادی در تقویم دینی مسیحیت نادیده انگاشته می شود، بلکه این رویدادها نیز در جای خود از اهمیت بسیاری برخوردار است.عید پاک تحقق هدف رسالت مسیح بر زمین است.
"یکشنبه صبح زود، مریم مجدلیه و آن مریم دیگر به سر قبر رفتند. ناگهان زمین لرزه شدیدی رخ داد، زیرا یکی از فرشتگان خداوند از آسمان پایین آمده، بسوی سنگ قبر رفت و آن را به کناری افکند و بر آن نشست. صورت فرشته میدرخشید و لباسش مثل برف سفید بود. نگهبانان با دیدن او بشدت ترسیده، لرزان شدند و همچون مرده، بی حرکت بر زمین افتادند. فرشته به زنان گفت: «نترسید! میدانم به دنبال عیسای مصلوب میگردید؛ او اینجا نیست! همانطور که خودش گفته بود، زنده شده است. جلو بیایید و جایی که جسد او را گذاشته بودند، به چشم خود ببینید. و حالا زود رفته، به شاگردانش بگویید که او زنده شده است و به جلیل میرود تا ایشان را در آنجا ببیند. فراموش نکنید این پیغام را به آنان برسانید». زنان با عجله از قبر خارج شدند و در حالیکه هم میترسیدند و هم بسیار خوشحال بودند، فوری بسراغ شاگردان رفتند تا پیغام فرشته را به ایشان بدهند. در همان حال که میدویدند، ناگهان عیسی را در مقابل خود دیدند! او گفت: «سلام!» زنها به پاهای او افتادند و او را پرستش کردند. عیسی به ایشان فرمود: «نترسید! بروید به برادران من بگویید که هر چه زودتر به جلیل بروند تا مرا در آنجا ببینند». زنان هنوز به شهر نرسیده بودند، که چند نگهبان از سر قبر، خود را به شهر رساندند و به کاهنان اعظم جریان را گفتند. تمام سران قوم یهود جمع شدند و تصمیم گرفتند به نگهبانان پول زیاد بدهند تا بگویند وقتی که در خواب بودند، شاگردان عیسی جسد او را شبانه دزدیدند. در ضمن، به نگهبانان گفتند: «اگر این موضوع به گوش فرماندار برسد، ما جوابش را خواهیم داد تا مشکلی برای شما ایجاد نشود». نگهبانان رشوه را گرفتند و خبر دروغ را شایع کردند، بطوری که هنوز هم که هنوز است یهودیان این قصه را باور میکنند. پس یازده شاگرد عیسی به جلیل رفتند و بر کوهی که عیسی گفته بود، گرد آمدند. وقتی عیسی را در آنجا دیدند، او را پرستش کردند، ولی بعضی از ایشان شک داشتند که او همان عیسی باشد. آنگاه عیسی جلو آمد و به ایشان فرمود: «تمام اختیارات آسمان و زمین به من داده شده است. پس بروید و تمام قوم ها را شاگرد من سازید و ایشان را به اسم پدر و پسر و روحالقدس تعمید دهید؛ و به ایشان تعلیم دهید که تمام دستوراتی را که به شما دادهام، اطاعت کنند. مطمئن باشید هر جا که بروید، حتی دورترین نقطه دنیا باشد، من همیشه همراه شما هستم»(انجیل متی، فصل بیست و هشت، جمله یک تا آخر)
"یکشنبه صبح زود، مریم مجدلیه و آن مریم دیگر به سر قبر رفتند. ناگهان زمین لرزه شدیدی رخ داد، زیرا یکی از فرشتگان خداوند از آسمان پایین آمده، بسوی سنگ قبر رفت و آن را به کناری افکند و بر آن نشست. صورت فرشته میدرخشید و لباسش مثل برف سفید بود. نگهبانان با دیدن او بشدت ترسیده، لرزان شدند و همچون مرده، بی حرکت بر زمین افتادند. فرشته به زنان گفت: «نترسید! میدانم به دنبال عیسای مصلوب میگردید؛ او اینجا نیست! همانطور که خودش گفته بود، زنده شده است. جلو بیایید و جایی که جسد او را گذاشته بودند، به چشم خود ببینید. و حالا زود رفته، به شاگردانش بگویید که او زنده شده است و به جلیل میرود تا ایشان را در آنجا ببیند. فراموش نکنید این پیغام را به آنان برسانید». زنان با عجله از قبر خارج شدند و در حالیکه هم میترسیدند و هم بسیار خوشحال بودند، فوری بسراغ شاگردان رفتند تا پیغام فرشته را به ایشان بدهند. در همان حال که میدویدند، ناگهان عیسی را در مقابل خود دیدند! او گفت: «سلام!» زنها به پاهای او افتادند و او را پرستش کردند. عیسی به ایشان فرمود: «نترسید! بروید به برادران من بگویید که هر چه زودتر به جلیل بروند تا مرا در آنجا ببینند». زنان هنوز به شهر نرسیده بودند، که چند نگهبان از سر قبر، خود را به شهر رساندند و به کاهنان اعظم جریان را گفتند. تمام سران قوم یهود جمع شدند و تصمیم گرفتند به نگهبانان پول زیاد بدهند تا بگویند وقتی که در خواب بودند، شاگردان عیسی جسد او را شبانه دزدیدند. در ضمن، به نگهبانان گفتند: «اگر این موضوع به گوش فرماندار برسد، ما جوابش را خواهیم داد تا مشکلی برای شما ایجاد نشود». نگهبانان رشوه را گرفتند و خبر دروغ را شایع کردند، بطوری که هنوز هم که هنوز است یهودیان این قصه را باور میکنند. پس یازده شاگرد عیسی به جلیل رفتند و بر کوهی که عیسی گفته بود، گرد آمدند. وقتی عیسی را در آنجا دیدند، او را پرستش کردند، ولی بعضی از ایشان شک داشتند که او همان عیسی باشد. آنگاه عیسی جلو آمد و به ایشان فرمود: «تمام اختیارات آسمان و زمین به من داده شده است. پس بروید و تمام قوم ها را شاگرد من سازید و ایشان را به اسم پدر و پسر و روحالقدس تعمید دهید؛ و به ایشان تعلیم دهید که تمام دستوراتی را که به شما دادهام، اطاعت کنند. مطمئن باشید هر جا که بروید، حتی دورترین نقطه دنیا باشد، من همیشه همراه شما هستم»(انجیل متی، فصل بیست و هشت، جمله یک تا آخر)
"عید پاک بر همه مسیحیان مبارک باد"
