آزادی یعنی چه؟

سلمان رشدی نویسنده جنجال برانگیز کتاب آیات شیطانی

نویسنده کتاب آیات شیطانی که یک نویسنده شرقی الاصل تحصیل کرده غرب است، در واقع می بایستی وسیله ی ایجاد تفاهم بین فرهنگ های شرق و غرب باشد. اما با نوشتن یک کتاب، بیگانگی و جدایی عمیقی بین خاور و باختر بوجود آورد. چاپ و نشر مطبوعات که می بایستی موجب آشنایی مردم به فرهنگ های یکدیگر باشد، برعکس باعث شده که میلیون ها نفر به هیجان بیایند و به جان هم بیفتند و به هم ناسزا بگویند و در از بین بردن یکدیگر از هم سبقت گیرند. مسلمین می گویند سلمان رشدی به مقدسات اسلام توهین کرده و دشمن خداست. از طرف دیگر غرب می گوید که آزادی بیان و قلم، رکن اساسی اجتماع ماست و به بهای گرانبهایی بدست آورده ایم و حاضر نیستیم به هیچ قیمتی آنرا از دست بدهیم. غرب پس از «رنسانس» کم کم خدا را از تمدن خود برکنار کرد و آدمی را به جای خداوند بر تخت نشاند و معیار و محک همه چیز به عوض «خدا» شده است «انسان». نوعی بی بند و باری و لجام گسیختگی جای خود را به ارزش های اخلاقی و خانواده داده است.

جورج اپلتن (George Appleton) در کتاب «سفر عمر» می گوید: "معنی آزادی در مسیحیت این نیست که هر کاری که دلم بخواهد انجام دهم، بلکه اینست که بتوانم آنچه که می بایستی باشم بشوم....."

مسیحیان معتقدند که خداوند در خمیره ما انسان ها مایه آزادی را بودیعه گذاشته تا از روی آزادی و انتخاب خود آنرا بارور گردانیم و وجود خود را هر روز بیش از پیش همانند مقصودها و منظورهای او بگردانیم، زیرا خداوند انسان را بصورت خود خلق فرموده است(" پس خدا انسان را شبیه خود آفرید". کتاب پیدایش، فصل اول، جمله بیست و هفت) تا بتواند با وی دمساز باشد. خدا می توانست انسان را بی اراده و بدون توانایی انتخاب خلق کند تا مطابق میل او رفتار کند اما این نوع رابطه دور از بزرگی خداوند و مخلوق او بود. البته در آزادی انسان، خطر انحراف و ریسک وجود داشته و دارد. به عقیده مسیحیان، خداوند این ریسک را متقبل گردیده است و آزادی واقعی، یکی شدن با خداست زیرا هرقدر به او نزدیکتر شویم، آزادتر خواهیم بود و هرقدر از او دور باشیم، همانقدر در قید و بند گرفتار خواهیم شد.

از نظر مسیحیت، آزادی حد و اندازه و مرزی دارد. مسیح فرمود: "حقیقت را خواهید شناخت و حقیقت شما را آزاد خواهد ساخت. گفتند: منظورت چیست که می گویی آزاد می شوید؟ ما که اسیر کسی نیستیم که آزاد شویم. ما فرزندان ابراهیم هستیم. عیسی جواب داد: این عین حقیقت است که هرکه گناه می کند، اسیر و برده گناه است" (انجیل یوحنا، فصل هشت، جمله سی و دو تا سی و هشت). رودخانه ای که حد نداشته باشد باتلاق است و چهارراهی که چراغ راهنمایی نداشته باشد معبر نیست، مهلکه است. شخصی که خودداری نداشته باشد بیشتر شبیه حیوان است تا انسان.
آزادی واقعی از نظر مسیحیت، رها شدن از قیود و بندها است، برای خوب شدن و خوبی کردن. مبارزه و جنگ برای آزادی باید از باطن و درون شروع شود. حمله به مقدسات انسان ها و توهین به آنچه که برای آنها عزیزتر از جان است در حقیقت تعظیم به بت انسان است و آزادی نیست. آزادی آن نیست که با چشمان بسته در میان مردم در حرکت باشیم و به هرکس و هرچه رسیدیم تنه بزنیم بلکه آزادی یعنی با چشمان بازببینیم که هدف و مقصود از آفرینش ما چه بوده و همان بشویم.